Documentatie en foto's
Het nadeel is is dat ik nooit zo'n Menck in het echt gezien heb. Wel kreeg ik het boek
'Menck Baumaschinen-Prospekte 1960-1990' van uitgeverij
Podszun. Van de M154 staan daar vrij waardevolle foto's in, o.m. van
de machinekamer. Ook kocht ik een Kibri-model van een MAN met dieplader beladen met de M154 LC.
Verder moest ik me zien te redden met de diverse foto's die ik op diverse websites vond. Met de beheerders nam ik ook
contact op, wellicht dat zij me verder zouden kunnen helpen aan tekeningen e.d. Van een van hen ontving ik wel redelijke
foto's van het inwendige van de machine. Daar kon ik dus wat mee.
Van een verzamelaar van documentatie van kranen kon ik uiteindelijk een tweetal brochures lenen die waardevolle informatie
bevatten en bovendien enkele afmetingen van de machine. Daarmee ging ik vrijwel direct aan de slag. Het Kibri-model hielp
me ook een stuk verder. Met een lineaaltje ernaast kon ik enigszins achter de afmetingen komen.
Het onderstel
Direct aan het begin vroeg ik me af welke uitvoering ik zou gaan bouwen. De M154 is gebouwd tussen 1962 en 1978. In
die tijd werden twee uitvoeringen op de markt gebracht. De eerste had een onderstel met vijf assen en smalle rupsplaten. De
latere uitvoering kreeg een zwaarder onderstel met buitenliggers en kleine rollers, zoals alle huidige rupsmachines. Die latere
uitvoering zou te zwaar worden voor de combinatie die ik zou gaan bouwen, een Scania LS111 met een Nooteboom dieplader
met schommelstellen. Die oude zou er beter op
passen (ook minder hoog), maar ik wist niet wat ik voor het onderstel zou gebruiken. Toen ik een paar van die grote, oude, gele
tandwielen in m'n handen had ging ik eens wat uitproberen met die oude kettingschakels.
Daarop plaatste ik enkele rupsplaten. Tot m'n stomme verbazing klopt de hoogte ook nog eens. Bovendien kun je de machine dan
ook echt laten rijden. Het werd al gauw duidelijk dat ik het oude type zou gaan bouwen, want nu kon ik eens iets bouwen wat ik
volledig kon laten werken. Aan de buitenkant van die tandwielen bevestigde ik zwarte radar disks. Die gele tandwielen horen
eigenlijk zwart te zijn, maar omdat ik het zo zonde vind ze te spuiten heb ik het zo maar gelaten. De machine zelf zou ook geel
worden en dan is het niet eens zo storend. Door die radar disks camoufleer je het nog enigszins.
In het boek over Menck staat een afbeelding van de aandrijving van de rupsen. Dat ging ik maar eens nabouwen. Het eigenlijke
doel was om de aandrijfmotoren in de bovenwagen te plaatsen zodat de
bovenwagen oneindig om z'n as zou kunnen draaien. Iets dergelijks had ik reeds gezien op de
JCB graafmachine van Jennifer Clark en de
Liebherr R996 van T.J. Avery. Echter, mijn model
zou een stukje groter worden. Ik was benieuwd of het zou werken. Ik ging uit van de vertraagde 9V motors, maar die bleken veel te
zwak. Bovendien gebruikte ik zo veel tandwielen dat de kracht heel snel afnam. Helaas, dan maar op de oude manier. Ik bouwde
twee oude 9V motortjes (voor iedere rups één) in het onderstel. Ik had maar weinig tandwielen nodig om de boel te vertragen. Hier
ging ik uit van de snelheid van de echte Menck. Ik rekende hem om naar schaal 1:13 en de snelheid van het model klopt bij
benadering.
Tegelijkertijd bouwde ik ook de aandrijving van de draaikrans in het onderstel. Na wat passen en meten kon ik er twee 9V motortjes
in plaatsen. De draaikrans werkt dus op twee motortjes.
Het onderstel reed, onbelast, prima. De rupsplaten had ik er ook al op gemaakt. De rupsplaten zijn 2 x 6 nops. De rupsen scharnieren
dus per twee.
De draaikrans
Vroeger bouwde ik altijd zeer zware draaikransaandrijvingen. Dat moest ook wel, want de kranen, graafmachines e.d. die ik
bouwde waren altijd flink aan de maat. Maar deze Menck is een stuk compacter en minder zwaar. Doordat de machine compacter
is is er ook minder ruimte voor zware aandrijvingen. Dat was in dit geval ook niet nodig. Om de bovenwagen soepel te laten draaien
maakte ik een ring met rollers. T.J. Avery was een keer bij mij op bezoek (was voor z'n werk in Nederland) en hij bracht een
LEGO-draaikrans mee die hij voor z'n torenkraan gebouwd had. Zijn idee vond ik zo goed dat ik het een op een overnam. De ring
bestaat uit twee buisjes die uit elektradraad komen. In die buisjes zit een stukje ijzerdraad (van dezelfde lengte). Dat ijzerdraad heb
ik gevlochten m.b.v. een boormachine en een bankschroef. Hierdoor wordt het stijver en kun je er gemakkelijker een cirkel van
maken. Aan de buisjes zitten de rollers. Ik heb bewust voor oude, enigszins beschadidgde 2 x 2 nops ronde stenen gekozen. Ik
wilde geen nieuwe beschadigen.
Waar je wel op moet letten is dat je geen tandwielen op de eigenlijke draaikrans zet. Of je moet de draaikrans diep genoeg in het
onderstel bouwen. Bij mij kon dat in principe niet, dus gebruikte ik twee wormwielen die ik rechtstreeks die draaikrans liet aandrijven.
Dat was ook wel nodig want door de snelheid van het roteren van de bovenwagen en het gewicht ervan braken die kleine, 8-tands
tandwieltjes af. Ik gebruik bijna altijd wormwielen.
Bovenwagen
Voordat ik met het onderstel begon begon ik eingelijk al met de bouw van de bovenwagen. Dit kwam omdat ik nog niet wist
welk type onderstel ik zou gaan bouwen. De bovenwagen van beide typen is nl. hetzelfde. Maar al spoedig zette ik de
bovenwagen aan de kant. Eerst moest het onderstel af. Die bovenwagen was toen niet meer dan een bodemplaat.
Zoals gezegd huisden in de bovenwagen eerst alle motortjes. Na wat testen bleek dit niet te werken. Gelukkig maar, want
anders zou ik in de bovenwagen te weinig ruimte overhouden voor de kabeltrommels en haar aandrijvingen.
De bodem van de bovenwagen is niet zo moeilijk om te bouwen, maar aan de voorzijde liep ik in eerste instantie toch een
beetje vast. Door de ring van de draaikrans moest ik wat aanpassingen doen. M.n. het draaipunt van de giek zorgde voor
de nodige hoofdbrekens. Door het gewicht van de giek brak het frame van de bovenwagen aan de voorzijde af. Door
een constructie met Technic armpjes kon ik dit euvel uiteindelijk verhelpen. Het is maar een simele ingreep, maar het duurde
wel een tijdje eer ik tot deze oplossing kwam. Het kan nu in principe niet meer afbreken.
Kabeltrommels
In de bovenbouw huizen drie kabeltrommels. De drie functies zijn:
 |
het optoppen van de giek |
|
|
hijsen |
|
|
bediening van graafbak |
Doordat ik aardig wat ervaring heb opgedaan op het gebied van bouwen van machines moest het geen probleem zijn
om de Menck echt werkend te krijgen. Omdat het onderstel wordt aangedreven door 9V motortjes heb ik besloten het
model volledig op het 9V-systeem te laten werken. Enerzijds om de bediening te vereenvoudigen (één bedieningspaneel)
en anderszijds omdat naar mijn mening 9V voldoende is. Daarmee zou ik de krachtigere 12V motortjes niet aan hoeven
spreken. Dit was geen verkeerde keuze bleek later.
Omdat de meeste oude 9V motortjes reeds in gebruik waren heb ik via
Bricklink tien
vertraagde 9V motortjes besteld. Deze motortjes wilde ik in eerste instantie ook gebruiken voor de aandrijving van
het onderstel (met de motortjes in de bovenwagen) maar zoals eerder beschreven bleken deze motortjes veel te zwak.
Maar ook voor het optoppen van de giek bleken twee van die motortjes in serie gekoppeld niet krachtig genoeg. De giek
kwam nauwelijks van de grond en als je hem stop zette zakte de giek vanzelf naar beneden. Ik kan niet begrijpen dat
veel mensen zo lyrisch zijn over de motortjes. Ik kan er niet veel mee en heb er spijt van dat ik er zo veel van gekocht
heb. Die vertraagde werden dus vervangen door oude. In de aandrijving bouw ik ook een
wormwiel. De voordelen hiervan zijn dat de aandrijving krachtiger is en dat de trommel niet terugslaat. De uiteindelijke
aandrijving trekt met gemak een giek van 1,6 meter omhoog. Mijn tip: gebruik die vertraagde motortjes alleen voor heel
lichte toepassingen.
De andere twee trommels worden wel aangedreven door die vertraagde motortjes. Voor het hijswerk zou je misschien
iets meer kracht kunnen gebruiken, maar daarmee neemt ook de snelheid af. Omdat er een graafbakje in zou komen wilde
ik dat de machine toch bij benadering net zo vlot werkt als de echte. Hetzelfde geldt voor het kiepen van het bakje. Voor
de hijstrommel heb ik zo'n groot
'Samsonite' tandwiel gebruikt. Ik zag die tandwielen in een model van iemand anders en vroeg me af of dat wel een
LEGO-onderdeel was. Ik begreep dat ze alleen in de VS en Canada te verkrijgen zijn en daar heb ik er ook enkele besteld.
De twee hoofdtrommels heb ik deels verlijmd. Omdat er behoorlijk wat kracht op komt te staan kunnen ze uitzetten. Daardoor
gaan het draaien ervan steeds moeizamer en op den draai je de hele boel vast. In het verleden heb ik dat wel eens een
paar keer gehad en daaruit heb ik wel een hoop geleerd. Lijmen is eigenlijk tegen mijn principes in, maar je moet wel eens
een oogje dichtknijpen. Hiervoor heb ik ook oude, deels verschoten onderdelen gebruikt. Een heel klein beetje
secondelijm is voldoende. De trommels zijn opgebouwd uit 2 x 2 nops ronde stenen met aan de buitenkant
radar disks uit ruimtevaart dozen. Anderen gebruiken hiervoor 48-tands tandwielen, zoals de
DEMAG CC2800 van Ross Crawford. Persoonlijk vind ik de radar disks wat elegranter. Voorheen gebruikte ik
kunststof of houten ronde schijven maar ik prefereer toch een LEGO-oplossing.
Katrollen
Nu bekend is hoe de aandrijvingen zouden worden ingebouwd kan worden bepaald hoe het schijvenblok voor het
optoppen van de giek moet worden geconstrueerd. Boven de trommel ervan komt dus een schijvenblok. Die zit op het
dak van de machinekamer, bevestigd aan een balkenconstructie. Twee balken zijn verticaal gemonteerd, vlak achter de
trommel. Twee andere balken lopen aan de voorzijde schuin omlaag en bovendien naar buiten. Deze balken moeten
voor de uiteindelijke stevigheid zorgen en er voor zorgen dat het schijvenblok op z'n plek blijft. Platte scharniertjes zorgen
er voor dat de balken in de breedte gaan. Het lijkt niet stevig, maar dat is het wel.
Voor de katrollen gebruik ik kunststof schijfjes. Ron Jansen heeft die voor mij gedraaid. Het grote voordeel hiervan is
dat de kabels hier in vallen en er niet buiten komen. Bovendien draaien de katrollen vrij om hun as zodat de aandrijvingen
minder kracht nodig hebben. Voor het schijvenblok heb ik i.p.v. een LEGO-asje een schroefdraad met borgmoeren
gebruikt. Het LEGO-asje zou de kracht niet kunnen doorstaan en krombuigen. Zo nu en dan moet je andere materialen
toepassen.
Inrichting
Achterin ligt een echt werkende V8-motor. Het motorblok is niet gekoppeld aan een van de aandrijvingen in de
bovenwagen. Dit heb ik puur gedaan om de krachten van de aandrijvingen optimaal te kunnen benutten. Het was nog
wel even zoeken naar duidelijke foto's van het motorblok. In het boek staat wel een foto van het inwendige van de
machine (waarbij ook het motorblok zichtbaar is) maar aan die ene foto had ik niet genoeg. Via via verkreeg ik
foto's van een Menck waarvan de carrosserie er af was gehaald. Hierdoor kon ik de binnenkant zien. Dankzij deze
foto's was ik in staat de binnenkant nagenoeg na te kunnen bouwen. In de machinekamer zijn ook nog
kettingaandrijvingen te zien. Ook hiervoor gebruikte ik dezelfde kettingschakels als op het onderstel.
Aan weerszijden van de machine zitten schuifdeuren. Hierdoor kun je een kijkje nemen in de machinekamer. Achter zitten ook ramen.
Linksachter kun je de motor zien.
De ombouw is heel simpel te demontreren. Dus mocht er een tandwiel afbreken is dat niet zo'n ramp.
Een dergelijk model moet je ook modulair opbouwen.
Achter het schuifdeurtje aan de rechterkant zitten de aansluitingen voor alle motortjes (zes aansluitingen in totaal).
Door elke functie een kleurcode te geven is alles eenvoudig aan te sluiten. Voor de bediening gebruik ik de
Control Centre uit
doosnr. 8485. Omdat ik zes functies heb i.p.v. drie heb ik er nog vier schakelaars op gezet. Het nadeel is dat
er een 'navelstreng' aan zit. Als je de bovenwagen roteert moet je meedraaien. Maar de snoeren zijn ruim een meter
lang dus echt een probleem is dat niet.
De Giek
De giek zou niet zo zwaar en groot worden. Dat is dus een 'makkie', zeker als je al eens een 4,2 meter hoge
Liebherr LG1550 gebouwd hebt. De giek wilde ik wel helemaal zwart hebben. Daartoe
bestelde ik zwarte
'connectors' via Bricklink. Daar had ik er nl. nog niet voldoende van. De basis voor de giek vormen zwarte
Technic balken. De traverses heb ik gemaakt van Technic asjes met die zwarte verbindingselementjes. De bovenkant
heb ik voorzien van afdekjes zodat je alle giekdelen eenvoudig kunt koppelen. Heel toevallig kloppen de afmetingen
exact met die van de echte. Ook het aantal traverses klopt exact.
Het broekstuk is deels recht. In het bovenste gedeelte zitten twee zwarte velgen. Inderdaad, velgen van een
motorfiets. Die zijn niet verkrijgbaar in zwart. Vandaar dat ik twee gebruikte donkerrode exemplaren besteld heb
die ik vervolgens zwart gesporten heb met autolak. Eerst zaten er witte in, maar dat is echt geen gezicht. Die wilde ik
niet spuiten omdat ze uit eigen modellen komen. Vandaar dat ik twee losse exemplaren besteld heb via Bricklink.
Het topstuk was het moeilijkste gedeelte om te bouwen. Het loopt schuin af en is bovenaan ook smaller. Het boekstuk
is onderaan net zo breed als de giek zelf dus relatief simpel om te bouwen. Voor zo'n topstuk moet je gewoon de tijd
nemen. Het bovenste stukje, waar het schijvenblok in zit, is over de gehele lengte even breed. Dit heb ik los van het
topstuk zelf gemaakt en er later aan bevestigd. Aan beide zijden heb ik een typeplaatje gemaakt. Die logo's heb ik
zelf gemaakt op de PC en geprint met een laserprinter. De katrollen zijn dezelfde als in het schijvenblok op de machine
zelf.
Omwille het gewicht de de giek moest ik ook voor voldoende ballast zorgen. Achteraan de bovenwagen (het zwarte
gedeelte) is volledig gevuld met
gewichtsblokken uit treindozen. Maar dat was niet voldoende. De echte machine heeft aan de achterzijde ook
een schuifdeur. In plaats daarvan heb ik er een contragewicht van gemaakt. In dat blok zitten enkele stukken lood.
Graafbak
Zoals gezegd heeft de Menck M154 meerdere toepassingsgebieden. Als eerste heb ik er een graafmachine van gemaakt.
In de giek hangt een graafbak die door touwtjes wordt bediend.
De graafbak bouwde ik in eerste instantie van normale LEGO-stenen. Ik wilde nl. de vorm van de bak nabootsen, maar
hem tegelijkertijd ook zo maken dat je er mee kunt graven. Dat gaat dus niet, want die bak is dan niet sterk genoeg. Een
goed alternatief daarvoor zijn noploze Technic balken. Maar daar had ik er nog niet zo veel van. De laatste jaren heb ik
geen nieuwe LEGO-modellen meer gekocht dus ben ik ook niet bepaald op de hoogte van de nieuwste LEGO-elementen.
Op de
Liebherr R996 van T.J. Avery zag ik een graafbak die van die onderdelen gebouwd is. Die is veel steviger en biedt
wellicht de mogelijkheid er echt mee te graven. Met een
LeoCad ontwierp ik een graafbak. Vervolgens bestelde ik de onderdelen die ik nog niet had of waarvan ik er te
weinig had. Met die balken kun je toch leuke dingen doen!
Het hijswerk is precies zo als bij een kraan. I.p.v. een hijshaak hangt er nu een graafbak in. Het bakje hangt aan
kettinkjes. Door een katrolletje kun je het bakje laten kiepen. Wonder boven wonder zijn die kettinkjes sterk genoeg. Hij
is nog geen enkele keer losgeschoten. In het broekstuk zitten dus twee grote katrollen. De kabel gaat vanuit de
machine hier doorheen naar het graafbakje. Door er aan te trekken schep je en daar hem uit te laten vieren kiep je.
Na mij heeft iemand anders ook een zo'n Menck nagebouwd van LEGO.
Raphael Oswald heeft er nl. ook een gebouwd, maar dan als hooggraver. Die heb ik zelf ook gebouwd, maar daarvan heb ik nog geen foto's.
Overige gegevens
|
Lengte: |
45 cm |
|
Breedte: |
23 cm |
|
Hoogte: |
max. 1,6 meter |
|
Lengte rupsonderstel: |
34 cm |
|
Bouwtijd: |
???? heel wat uren |
|
Datum: |
juli 2003 / april 2004 |
